Mga Thrombolytic
Mahahalagang Punto
- Binabasag ng thrombolytics (fibrinolytics) ang umiiral na clots sa pamamagitan ng pag-activate ng plasminogen → plasmin, na sumisira sa fibrin clot.
- Primary agents: alteplase (acute ischemic stroke, STEMI, PE) at tenecteplase (STEMI; off-label stroke use).
- May mahigpit na contraindications - absolute barrier sa administration ang active bleeding o recent intracranial surgery.
- Ang pagdurugo ang pangunahing life-threatening adverse effect; nakatuon ang nursing monitoring sa hemorrhagic complications.
- Napakaikli ng half-life ng alteplase (humigit-kumulang 5 minuto) at ginagamit din ito sa low-dose form upang linisin ang occluded central/arterial lines.
- Karaniwang mas mabilis ihanda ang tenecteplase at maaaring ibigay bilang single IV bolus nang walang dedicated infusion pump line.
- Huwag i-abbreviate ang alteplase bilang “tPA” - nagdudulot ang notation na ito ng kalituhan sa tenecteplase (TNK) at total parenteral nutrition (TPN).
Mechanism of Action
Pinapadali ng thrombolytics ang conversion ng plasminogen → plasmin. Pagkatapos, sinisimulan ng plasmin ang fibrinolysis - enzymatic breakdown ng fibrin mesh na bumubuo sa structural backbone ng thrombus. Hindi tulad ng anticoagulants, na pumipigil sa pagbuo ng bagong clot, aktibong tinutunaw ng thrombolytics ang umiiral na clots at ginagamit kapag kailangang maibalik agad ang blood flow sa critical organ.
Agents and Indications
| Drug | Indications | Key Feature |
|---|---|---|
| Alteplase (Activase) | Acute ischemic [stroke], STEMI, massive PE, at selected occluded line clearance | Maikling half-life (<5 min); nangangailangan ng dedicated IV line; komplikado ang reconstitution |
| Tenecteplase (TNKase) | STEMI; off-label acute ischemic stroke | IV bolus administration; mas simple ang paghahanda kaysa alteplase; walang dedicated infusion pump line na kailangan |
Alteplase dosing (acute ischemic stroke): 0.9 mg/kg IV (maximum 90 mg total) over 60 minutes; 10% ng total dose ay ibinibigay bilang initial bolus over 1 minute.
Abbreviation Safety Alert
Huwag kailanman i-abbreviate ang alteplase bilang “tPA” - nalilito ang abbreviation na ito sa TNK (tenecteplase) at TPN (total parenteral nutrition), at nagdulot na ito ng seryosong medication errors at delays. Gamitin ang buong pangalan ng gamot.
Contraindications
May mataas na panganib ng pagdurugo ang thrombolytics. Kabilang sa absolute contraindications ang:
- Active internal bleeding (maliban sa menstrual)
- Prior intracranial hemorrhage o hemorrhagic stroke anumang oras
- Recent stroke history kapag labas sa protocol criteria
- Recent intracranial o intraspinal surgery o serious head trauma (madalas sa loob ng humigit-kumulang 2-3 buwan ayon sa protocol/drug)
- Intracranial neoplasm
- Arteriovenous malformation o aneurysm
- Known bleeding diathesis
- Severe uncontrolled hypertension (pinapataas ang intracranial hemorrhage risk)
Nursing Assessment
NCLEX Focus
Time is tissue: dapat maibigay ang thrombolytics sa loob ng mahigpit na time windows (e.g., ⇐3-4.5 oras para sa alteplase sa stroke). Ang pre-administration contraindication screening ang priority nursing action - ang hindi pag-detect ng contraindication ay maaaring magdulot ng fatal intracranial hemorrhage.
Bago mag-administration:
- Kunin ang kumpletong baseline vital signs; idokumento ang neurological status (sa stroke cases)
- I-review ang kumpletong contraindication checklist - kumpirmahing walang active bleeding, walang recent surgery
- I-review ang concomitant medications na nagpapataas ng bleeding risk o hypersensitivity concern (anticoagulants, antiplatelets, at piling ACE inhibitors)
- Kumuha ng head CT bago ang stroke thrombolysis upang ma-exclude ang hemorrhagic stroke o brain tumor contraindications
- Mag-establish ng IV access; nangangailangan ng dedicated IV line ang alteplase
Nursing Interventions
Habang infusion:
- Iwasan ang lahat ng intramuscular injections habang at pagkatapos ng thrombolytic infusion (bleeding risk)
- Iwasan ang internal jugular at subclavian venous punctures
- Kung hindi maiiwasan ang arterial puncture: gumamit ng compressible upper extremity vessel, mag-apply ng pressure sa loob ng 30 minutes, mahigpit na i-monitor ang puncture site
- Panatilihin ang client sa bedrest habang at pagkatapos ng infusion upang mabawasan ang fall at injury risk
- Continuous cardiac monitoring habang STEMI treatment (reperfusion dysrhythmias)
- Sa piling pathways, maaaring sundan ang alteplase ng heparin upang mabawasan ang reocclusion risk ayon sa protocol
Pagkatapos ng administration:
- I-monitor ang CBC at obserbahan ang mga senyales ng pagdurugo: hematuria, hematemesis, melena, neurological deterioration, hypotension
- Suriin para sa hypersensitivity reactions (flushing, rash, bronchospasm)
- I-monitor para sa thromboembolic events sa high-risk clients (halimbawa left-heart thrombus risk gaya ng atrial fibrillation)
- I-notify agad ang provider kung pinaghihinalaan ang pagdurugo
- Sa acute ischemic stroke pathways, iwasan ang aspirin at anticoagulants sa unang 24 oras pagkatapos ng alteplase maliban kung partikular na iniutos ng protocol.
- Palakasin na hindi dapat magpa-schedule ang mga pasyente ng invasive procedures (kabilang ang dental procedures) nang walang direktang koordinasyon sa provider pagkatapos ng thrombolytic exposure.
Client Teaching
- I-report agad ang bleeding symptoms at unawain ang disease-specific signs ng thrombolytic failure.
- Manatili sa bedrest ayon sa utos pagkatapos ng infusion upang mabawasan ang fall-related bleeding.
- Huwag itigil ang treatment plans o antithrombotic follow-up medications nang walang utos ng provider.
- Iwasan ang pagpaplano ng elective invasive procedures hanggang makumpirma ng prescribing team ang ligtas na timing.
Bleeding management:
- Itigil ang infusion kung may makabuluhang hemorrhage
- Ibigay ang cryoprecipitate (blood-derived clotting factors) o antifibrinolytic agents (aminocaproic acid, tranexamic acid) ayon sa order
Related Concepts
- hemostasis coagulation and fibrinolysis - Fibrinolytic pathway at plasminogen-plasmin conversion na tina-target ng thrombolytics.
- anticoagulants - Pinipigilan ng anticoagulants ang bagong clot formation; tinutunaw ng thrombolytics ang umiiral na clots - complementary strategies.
- warfarin - Pangkalahatang-ideya ng anticoagulant drug class; ihambing sa thrombolytic mechanism.
- systematic ecg interpretation and dysrhythmia triage - Ang reperfusion dysrhythmias pagkatapos ng thrombolysis ay nangangailangan ng tuloy-tuloy na cardiac monitoring.
- abo blood group compatibility and transfusion safety - Nangangailangan ng blood product safety protocols ang cryoprecipitate administration.
- blood transfusion verification initiation and reaction response - Protocol para sa cryoprecipitate administration bilang hemorrhage reversal agent.
Self-Check
- Ang client na may acute ischemic stroke ay may blood pressure na 200/110 mmHg. Bakit ito concern bago magbigay ng alteplase?
- Naghahanda ang nurse na magbigay ng alteplase para sa STEMI at kailangang mag-check ng blood glucose sa finger stick. Kailan ito dapat gawin kaugnay ng alteplase administration?
- Ano ang kahalagahan ng maikling half-life ng alteplase (<5 minutes) pagdating sa bleeding management?