Mga Karamdaman sa Parathyroid
Mahahalagang Punto
- Ang PTH (parathyroid hormone) ay nagpapataas ng serum calcium; ang calcium at phosphorus ay may inverse relationship.
- Hyperparathyroidism: elevated PTH → hypercalcemia → mnemonic na “Bones, Stones, Groans, Thrones.”
- Hypoparathyroidism: deficient PTH → hypocalcemia → tetany, Chvostek’s sign, Trousseau’s sign.
- Ang pinakakaraniwang sanhi ng hypoparathyroidism ay hindi sinasadyang pagtanggal ng parathyroid glands habang thyroidectomy.
- Post-thyroidectomy nursing priority: i-monitor ang airway (hematoma) AT bantayan ang hypocalcemia (hungry bone syndrome).
Patopisyolohiya
Ang parathyroid tissue ay nasa posterior thyroid surface at karaniwang may apat na glands (madalas superior at inferior pairs), bagaman maaaring may humigit-kumulang dalawa hanggang anim na glands ang isang tao. Nagsi-secrete ang chief cells ng PTH bilang tugon sa mababang serum calcium, at naroroon ang oxyphil cells bagaman hindi pa tiyak ang kanilang function. Pinapataas ng PTH ang calcium sa pamamagitan ng:
- Pagpapasigla ng osteoclast bone resorption
- Pagpapataas ng renal calcium reabsorption at phosphate excretion
- Pag-activate ng vitamin D → pinalakas na intestinal calcium absorption
Inverse relationship: Magkabaligtad ang galaw ng calcium at phosphorus. Kung walang PTH (hypoparathyroidism), tumataas ang phosphate habang bumababa ang calcium.
Hyperparathyroidism
| Feature | Finding |
|---|---|
| Serum calcium | Elevated (hypercalcemia) |
| PTH level | Elevated |
| Serum phosphorus | Decreased |
| Most common cause | Parathyroid adenoma (tumor) |
| Secondary cause | kidney-disease(chronic kidney disease) o vitamin D deficiency (compensatory PTH rise) |
| Treatment | Parathyroidectomy; IV fluids; calcium chelators; furosemide (nagtataguyod ng renal calcium excretion) |
Classic mnemonic — “Bones, Stones, Groans, Thrones (and Psychic Moans)“:
| Category | Manifestations |
|---|---|
| Bones | Bone pain, muscle weakness, decreased bone density, spontaneous fractures |
| Stones | Nephrolithiasis (kidney stones) mula sa elevated urinary calcium |
| Groans | Pagduduwal, pagsusuka, [constipation], pananakit ng tiyan, anorexia, pancreatitis |
| Thrones | Polyuria, polydipsia (nephrogenic diabetes insipidus-like pattern) |
| Psychic Moans | Depression, pagkapagod, confusion, memory loss, pag-aantok |
| Cardiac | Dysrhythmias, hypertension |
Hypoparathyroidism
| Feature | Finding |
|---|---|
| Serum calcium | Decreased (hypocalcemia) |
| PTH level | Decreased |
| Serum phosphorus | Elevated |
| Most common cause | Inadvertent removal/damage sa parathyroid glands habang thyroidectomy |
| Other causes | Autoimmune, neck surgery, congenital, PTH resistance |
| Treatment | Calcium supplements, calcitriol (active vitamin D), low-phosphorus diet, phosphate-binders(phosphate binders) kapag nananatiling mataas ang phosphorus |
Pagtatasa sa Nursing
Pokus sa NCLEX
Dalawang klasikong bedside signs ng hypocalcemia (hypoparathyroidism):
- Chvostek’s sign: Tapikin ang facial nerve (CN VII) sa harap ng tainga → involuntary facial twitching = positive
- Trousseau’s sign: I-inflate ang BP cuff sa taas ng systolic sa loob ng 3 minuto → carpal spasm = positive (latent tetany)
Mga sintomas ng hypocalcemia (bumababang membrane stability → neuromuscular hyperexcitability):
- Pamamanhid at paresthesia (toes, fingers, perioral)
- Muscle cramps at spasms
- Tetany — involuntary muscle contraction
- Laryngospasm — life-threatening airway emergency
- Seizures
- Cardiac dysrhythmias
Mga sintomas ng hypercalcemia (tumataas na membrane stability → nabawasang neuromuscular responsiveness):
- Pagkapagod, panghihina, confusion, depression
- Constipation, pagduduwal
- Kidney stones
- Pathological fractures
- Maaaring mangyari rin sa hyperparathyroid presentations ang chronic thirst, madalas na pag-ihi, kawalan ng gana kumain, pananakit ng tiyan, at kahirapan sa konsentrasyon.
Mga Interbensyon sa Nursing
Hyperparathyroidism (mga prayoridad pagkatapos ng parathyroidectomy):
- I-monitor ang airway — panganib ng hematoma → compression → obstruction (pinakamataas na prayoridad)
- Tayahin ang hungry bone syndrome — biglaang hypocalcemia habang mabilis na naipapasok sa buto ang calcium matapos ang operasyon; nagpapakita bilang seizures, paresthesia, dysrhythmias
- Tayahin ang posibleng laryngeal-nerve injury pagkatapos ng operasyon (mga pagbabago sa boses/phonation)
- I-monitor ang serum calcium, phosphorus, magnesium
- Kumuha at mag-trend ng baseline chemistry panels (kabilang ang calcium, potassium, magnesium, at phosphate) bago at habang may treatment phases.
- Fall at fracture precautions (decreased bone density)
Hypoparathyroidism:
- Mag-administer ng IV calcium gluconate para sa severe symptomatic hypocalcemia
- Mag-administer ng oral calcium supplements at calcitriol ayon sa order
- Panatilihin ang seizure precautions; maghanda para sa emergency airway management (laryngospasm)
- Para sa lumalalang laryngospasm o severe respiratory compromise, ihanda ang oxygen, suction, at advanced airway support (kabilang ang tracheostomy setup ayon sa protocol)
- I-monitor ang Chvostek’s at Trousseau’s signs
- I-monitor ang cardiac rhythm sa panahon ng acute hypocalcemic episodes at calcium-correction phases
- Edukasyong pandiyeta: high-calcium at high-vitamin D foods, low-phosphorus foods
- I-monitor ang periodic calcium, phosphorus, at renal-function trends sa panahon ng chronic replacement therapy
- I-titrate ang chronic replacement tungo sa low-normal serum calcium range upang mabawasan ang panganib ng kidney stones habang nakokontrol ang paresthesia at cramps
- Sa postoperative hungry-bone pathways, asahan ang kaakibat na hypophosphatemia, hypomagnesemia, at alkaline-phosphatase elevation na may high-acuity reassessment.
Hypocalcemia Pagkatapos ng Thyroidectomy
Sa loob ng 24-48 oras pagkatapos ng thyroidectomy, i-monitor ang perioral numbness, tingling sa extremities, muscle cramps, at positive Chvostek’s/Trousseau’s signs — mga maagang indikasyon ng inadvertent parathyroid removal. Panatilihin ang IV calcium gluconate sa tabi ng kama.
Kaugnay na Konsepto
- mga karamdaman sa balanse ng calcium — Mga prinsipyo ng pamamahala ng hypercalcemia at hypocalcemia.
- mga karamdaman sa thyroid — Ang thyroidectomy ang pangunahing sanhi ng hypoparathyroidism.
- serum calcium — Lab interpretation at normal reference ranges.
- sistema ng endocrine — Feedback regulation ng PTH at calcium homeostasis.
- sakit sa bato — Ang CKD ay pangunahing sanhi ng secondary hyperparathyroidism.
Sariling Pagsusuri
- Tinapik ng nurse ang mukha ng pasyente sa harap ng tainga at nakitang may facial twitching. Anong sign ito, at anong electrolyte imbalance ang ipinapahiwatig nito?
- Ano ang pinakakaraniwang sanhi ng hypoparathyroidism, at ano ang nursing priority sa unang 24 oras pagkatapos ng operasyon?
- Aling diuretic ang ginagamit sa paggamot ng hypercalcemia sa hyperparathyroidism, at bakit?